Prej të premtes nuk jam mirë.

Ndoshta “mirë” nuk është as fjala e duhur.

(E shikon, i dashur lexues joekzistues, çfarë bëra më lart? I vura në dyshim fjalët dhe, sidomos, zgjedhjen time të varfër të tyre.)

Frika ma pickoi qenien, sepse, kur dyshimi hyn tek unë, e vërteta nxjerr kokën, por asnjëherë trupin e tërë.

Kur filloj të dyshoj në diçka, jam “Alisa në Botën e Çudirave”, veçse gjërat në mendjen time ndryshojnë formë gjatë gjithë kohës dhe unë s’i besoj më asgjëje.

Kam filluar t’i vë në dyshim fjalët, por edhe zgjedhjen time, po.

Kam filluar të dyshoj se fjalët nuk e kanë kuptimin që kam menduar se e kanë, e aq më pak forcën. Siç duket, edhe kjo qenka një dashuri me një peng psikologjik, po e quaj. Duket se edhe fjalët i kam idolizuar dhe i kam vënë në piedestal, sepse me to kam ditur të luaj. Kam ditur t’i përdor, t’i vë aty ku duhet, ndërsa ato më të rëndësishmet kam përfunduar duke i mbajtur vetëm për vete.

Me buzët në gjak, ato më të rëndësishmet kanë mbetur “të pathëna, të pashkruara”. Dhe pikërisht këtu kam filluar t’i vë në dyshim ato dhe lojën time me to.

Kur fillova t’i vija në dyshim fjalët, u ndala së shkruari.

Por e premtja nuk më bëri mirë, ashtu siç nuk më bëri mirë asnjë ditë e javës.

Të premten kuptova se nxënësit e vendit prej nga vija nuk ishin nxënës.

Etimologjia e fjalës “nxënës” na tregon se ajo vjen nga folja shqipe “nxë”, që do të thotë të mësosh ose të fitosh njohuri.

Sipas rezultateve të Programit për Vlerësimin Ndërkombëtar të Nxënësve, PISA 2025, rreth 84% e nxënësve në Kosovë nuk e arritën nivelin bazë në lexim.

Nuk bëhet fjalë vetëm për të lexuar një fjali. Bëhet fjalë për ta kuptuar atë, për ta gjetur idenë kryesore, për të pyetur pse është thënë dhe për ta lidhur me jetën reale.

Rreth 60% e nxënësve vijonin shkolla, drejtuesit e të cilave raportuan se mungesa e librave, pajisjeve teknologjike, bibliotekave ose materialeve laboratorike e pengonte mësimdhënien. Ndërkohë, 54% e nxënësve thanë se kishin munguar të paktën një ditë të plotë në shkollë gjatë dy javëve para testimit.

Këto nuk janë më hamendësime.

Janë statistika.

Duket se kurrikula e Kosovës përmban shumë material, por nuk lë kohë të mjaftueshme për kuptim më të thellë.

Shumë libra në çantë, por mungon ideja e asaj që thuhet në ta.

Shumë libra në tavolina dhe rafte, të palexuar.
Të panjohur.

Broçkulla.

Njësoj si arsyetimet me të cilat sistemi arsimor i Kosovës vazhdon ta mbrojë dështimin e vet.

Atje ku A-ja, B-ja dhe C-ja nuk janë mjaftueshëm të rëndësishme për t’u ditur, por dikur ishin mjaftueshëm të rëndësishme që për to të derdheshin gjak e djersë.

Sot nuk lexohet. Sot nuk mendohet. E sot, veçanërisht, me fjalët nuk luhet.

Sepse duket se ata që e kuptojnë këtë lojë po shuhen.

Më vjen turp t’ia pranoj vetes këto statistika.

Më vjen turp ta di se mbi 84% e nxënësve në Kosovë nuk e kanë arritur nivelin bazë në lexim.

Janë quajtur nxënës, por sistemi nuk i ka mësuar të nxënë.

Jo sepse u mungon inteligjenca. Jo sepse lindën të paaftë për të menduar. Por sepse për vite të tëra u është kërkuar ta mbajnë librin në çantë, ta mësojnë mësimin përmendësh dhe ta kalojnë klasën, pa u pyetur nëse e kuptuan atë që lexuan.

Kështu, nxënësit bëhen ikës.

Ikin nga dija.

Jo gjithmonë me këmbë, por me mendje. Janë të ulur në bankat e shkollës, ndërsa nga të nxënit janë larguar prej kohësh.

Sepse kapërcehen A-ja, B-ja dhe C-ja.

E premtja nuk ishte ditë e mirë për mua, sepse predikimet e mia u bënë fakte.

Sepse ideja ime u bë statistikë.

Sepse Kosova vazhdon të ecë përpara duke kapërcyer A-në, B-në dhe C-në.

Dhe unë, prej tri dekadash, tek ato kam mbetur.